سامانه جهانی ارتباطی، ناوبری، نظارت و مدیریت ترافیک هوایی ایکائو

مقدمه

CNS-ATMمبنای تفکر جهانی ارائه خدمات هوانوردی که امروز در قالب سامانه های جهانی ارتباطی، ناوبری، نظارت و مدیریت ترافیک هوایی ایکائو (CNS/ATM) از آن نام برده می شود به اواخر سالهای 1940 میلادی بر میگردد.
جنگ جهانی دوم تأثیر مهمی بر توسعه فن آوری ساخت هواپیما داشت. پس از اتمام جنگ، حمل و نقل هوایی به یکباره رشد چشمگیری پیدا کرد اما شبکه وسیع ایجاد شده برای حمل و نقل بار و مسافر توسط هواپیما دارای مشکلات عدیده و فراوانی بود .
لزوم حفظ ایمنی پرواز، یافتن راه حلهایی برای این مشکلات را مورد توجه کشورهای مختلف قرار داد. یکی از مشکلات اصلی مطرح شده این بود که در حقوق تجارت بین الملل برای انجام یک پرواز از یک کشور و عبور آن از فضای سایر کشورها و سرانجام فرود آن در کشور دیگری مقررات و قوانین خاصی پیش بینی نشده بود. در این زمینه مشکلات اقتصادی و حقوقی دیگری نیز وجود داشت از جمله اینکه مسئولیت هدایت و کنترل هواپیما با کدام کشور است یا در صورت بروز حادثه یا سانحه چه کسی مسئول است.
سامانه های ارتباطی ، ناوبری ، نظارتی و مدیریت ترافیک هوائی که ساختار آن در دهه 80 در دستور کار ایکائو قرار داشت و درسپتامبر 1991 در دهمین کنفرانس جهانی ناوبری هوائی مورد توافق اکثریت کشورهای شرکت کننده از جمله جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت وسپس در بیست وهشتمین کمیته حقوقی ایکائو در مه 1992 سازگاری آن با پیمان شیکاگو تایید و بالاخره در سپتامبر 1992 به تصویب بیست و نهمین مجمع عمومی ایکائو رسید ، کشورهای متعاهد پیمان شیکاگو را ملزم ساخت تا اقدامات لازم ر ا در جهت قرار دادن سامانه های هوانوردی خود در چارچوب آن بنمایند. در این رابطه دراین نوشتار ابتدا یک نگرش فراگیر نسبت به سامانه های ارتباطی ، ناوبری ، نظارتی و مدیریت ترافیک هوائی به عمل آمده سپس پیشنهادهائی در جهت الحاق به مدیریت ترافیک جهانی ارائه خواهد گردید.

انتقال از سامانه موجود به سامانه های CNS/ATM توسط اجلاس فاز دوم FANS در اواخر سال 1993 نهایی گردید . در این اجلاس منظور آگاهی کشورهای متعاهد از راهکارهای مختلف و نیز بحثهای بیشتر و عمیقتر پیرامون مسائل و مقرراتی که بر اثر اجرای آنها پیش خواهد آمد و نیاز به حصول اطمینان از اینکه سامانه های جدیدحداقل نیازهای عملیاتی را پاسخگو باشند، مطرح گردید.
این طرح در سپتامبر همان سال شامل موارد زیر تکمیل و ارائه گردید:

  • راهبردهایی برای انتقال از سامانه های قدیم به جدید CNS/ATM·
  • پشتیبانی از تشکیل کار گروه ویژه(Task Force) بمنظور ایجاد شتاب در اجرای سامانه های جهانی CNS/ATM

بدیهی است حداکثر بهره برداری از این سامانه ها در صورتی میسر خواهد بود که یک سامانه متشکل از عناصر همسوی منطقه ای و جهانی روند تکاملی خود را ارائه دهند. تنها چنین سامانه پویایی میتواند پشتوانهُ سریع هواپیمایی کشوری بوده باشد. بعبارت دیگر اتحاد کشورها از طریق ایجاد ارتباطات سازنده و همکاری مسالمت آمیز آنها در زمینه مسائل هواپیمایی کشوری می تواند نوید دهنده افزایش ایمنی هوافضا باشد.

CNS--ATM

فرآیند کاربری سامانه های ماهواره ای

با گذشت زمان تعدادی از کشورهای متعاهد ایکائو رفته رفته با محدودیت های سامانه های ارتباطی، ناوبری ونظارتی زمینی (Terrestrial) بخصوص بر فراز جنگل ها، کوهستانها، بیابانها و اقیانوس ها مواجه گردیدند. به همین جهت در اوائل سال 1966 توجه ایکائو معطوف به استفاده از سامانه های ماهوارهای (Celestial) برای چاره جوئی کاستیهای ناوبری بخصوص بر فراز اقیانوس ها ، دریاها و پهنه های خشکی کم جمعیت گردید.
درسال 1968 یک گروه کارشناسی به منظور بررسی کاربری فناوری های فضایی تشکیل گردید دراوائل سال 1980 ، ایکائو با درنظر گرفتن اهداف زیر ، سناریوی FANS· را طراحی نمود.

سامانه های ناوبری هوایی آینده FANS

تشکیل اولین کمیته FANS( فاز اول )
در سال 1983 شورای ایکائو کمیته سامانه ناوبری هوایی آینده را با اهداف زیر تشکیل داد:

  • مطالعه ، شناسایی و ارزیابی طرح بر اساس تکنولوژی جدید
  • ارائه پیشنهادهایی برای پیشبرد هماهنگ مراحل تکاملی ناوبری هوایی برای 25 سال آینده

در سال 1988 کمیته اولیه FANS کار خود را با اعلام بیانیه زیر پایان داد:

"امروز تعداد زیادی تکنولوژی جدید (مانند ماهواره) وجود دارند که می توانند هواپیمایی کشوری را در مقابله با کشمکش های موجود (مانند حجم کار کنترلرهای مراقبت پرواز، روشهای موجود مدیریت ترافیک هوایی و نظایر آن) یاری دهند بطوریکه بهره گیری از این تکنولوژی ها تنها راه فائق آمدن بر مسائل موجود بوده و میتواند هواپیمایی کشوری را برای ورود به قرن بیست و یکم آماده سازد."

کمیته FANS یک طرح کلی بلند مدت برای پیشبرد تکاملی و هماهنگ ناوبری هوایی برای هواپیمایی کشوری جهانی برای مدت 25 سال ارائه نمود.
در این طرح کلی سامانه های ارتباطی، ناوبری و نظارتی بر مبنای ماهواره راهگشای پیشرفت هواپیمایی کشوری شناخته شد.


کمیته خاص FANS (فاز دوم)

با پایان فاز اول FANS این باور برای ایکائو پیش آمد که طرح FANS بدون همکاری و کوششهای همه جانبه و بی سابقه بین المللی بین سازمانهای هواپیمایی کشوری جهان، ارائه دهندگان و استفاده کنندگان از خدمات، جامه عمل نخواهد پوشید.
در سال 1989 ایکائو بر آن شد که یک کمیتهای خاص تحت عنوان FANS II با اهداف زیر تشکیل دهد:

  • ایجاد هماهنگی بین کشورها و ارگانهای پروازی و استفاده از مکانیزم نظارت جهت پیشبرد طرح
  • انتقال از سامانه های موجود به سامانه ناوبری هوایی جهانی آینده.
  • تهیه و ارائه طرح جهانی هماهنگ شامل رهنمودهایی جهت مرحله انتقال

درسال 1993 کمیته FANS II برنامه اجرای جهانی را کامل کرد . این برنامه شامل راهنماییهایی برای انتقال به سامانه CNS/ATM می باشد و درسال 1994 توسط شورای ایکائو تصویب شد.
درخصوص فاز اجرایی FANS درآینده بیشتر توضیح داده خواهد شد. ارتباطات مسالمت آمیز آنها در زمینه مسائل هواپیمایی کشوری می تواند نوید دهنده افزایش ایمنی هوافضا باشد.


سامانه های ارتباطی

شبکه داده ها از طریق VHF, HF و مد S و ماهواره در این بخش نقش موثری در انتقال اطلاعات ایفا خواهند نمود که هر یک توضیحات مبسوطی را طلب می کند. در بخش ارتباطی، سامانه ماهواره ای نقش اصلی را بعهده دارد. اهداف کلان ارتباطات عبارتند از:

  1. برقراری یک شبکه ارتباطی هر چه مستقیمتر و کارآمدتر
  2. انتقال اطلاعات به نحو شایسته تر
  3. کاستن تراکم کانال های پیچ در پیچ ارتباطی
  4. دسترسی لحظه ای (Real Time) درون سامانه ای به اطلاعات
  5. کاستن حجم فیزیکی کارها

بيشتر بدانيد....

 

ناوبری

 تعریف ناوبری : ناوبری عبارت است از هدایت و کنترل یک هواپیما از یک مبداء معین به یک مقصد مشخص با استفاده از روشهای متفاوت .

 اهداف کلان ناوبری در CNS/ATM عبارت است از:

  1.  دسترسی به یک سامانه ناوبری جهانی در سطح بالای اعتماد و دقت
  2. افزایش دقت ناوبری در چهار بعد طول، عرض، ارتفاع و زمان
  3. اقتصادی کردن ناوبری از طریق بکارگیری سامانه های دقیق فرود و قابل استفاده در هر شرایط جوی به منظور اینکه پروازها ناچار نشوند به دلیل شرایط جوی نامساعد بجای فرود در فرودگاه مقصد به فرودگاههای احتیاطی تغییر مسیر دهند

 

به طور كلي ناوبري هوايي به دو شيوه مرسوم بوده است

 

 

سامانه های نظارتی

یکی از اهرمهای {tip ATM}مدیریت ترافیک هوایی {/tip}اعمال نظارت مستمر بر روند ترافیک هوایی می باشد. درحال حاضر ساده ترین نوع نظارت ارائه و دریافت گزارش موقعیت (PR) می باشد که میزان صحت و سقم آن بستگی به دقت وسائل کمک ناوبری ، سامانه اویونیک هواپیماها وعملکرد صحیح و به موقع گروه پرواز دارد.

نظارت پیشرقته تر بوسیله رادارهای اولیه (PSR) و ثانویه (SSR) بنحو موثرتری میسر می گردد، اما در پهنه اقیانوسها ، مناطق کویری و کوهستای ودور از دسترس بدلیل مشکلات سایتها و ایستگاههای زمینی ، رادارهای پیش گفته قابل نصب و بهره برداری نخواهند بود.

دراینجا موضوع نظارت خودکار وابسته (ADS) بعنوان مکمل سامانه های رادار ثانویه بعنوان بخش مهمی از CNS مطرح می باشد. با این توضیح که دراین بخش نیاز به اجرای اتوماسیون و ارتباط دیجیتال بین کنترلرها وخلبانان (CPDLC) به طرقی که دربخش ارتباط عنوان گردید اجتناب ناپذیر خواهد بود. بعابرت دیگر اجرای این بخش بستگی به اجرای بخشهای دیگر CNS خواهد داشت.

بيشتر بدانيد...


مدیریت ترافیک هوایی

باتوجه به رشد مستمر نرخ ترافیک هوایی و نیز افزایش مداوم تقاضاها برای عملیات پرواز در فضای کشورمان و تنوع خاص ترافیک، سامانه های ارتباطی ، ناوبری و نظارت موجود بدلیل عدم یک نگرش سامانه ی جامع در چارچوب یک مدیریت ترافیک هوایی نسبت به ارائه خدمات مراقبت پرواز در یک سطح مطلوب، منظم و کارا با مشکلات زیادی مواجه است . علیرغم خرید سامانه های ارتباطی، ناوبری و نظارت به صورت پراکنده بدلیل عدم طراحی یک برنامه جامع مدیریتی چه بسا بعضی از سامانه های خریداری شده حتی قبل از بهره برداری از دور خارج می شوند.

بنابراین ، نیاز مبرم به طراحی یک برنامه جامع مدیریت ترافیک هوایی بدلایل زیر جدا احساس میشود:

  1. برنامه ریزی برای تهیه و یا تکمیل تجهیزات سخت افزاریCNS
  2. جبران عقب ماندگی ها از برنامه جهانیFANS از جمله تهیه و ارائه برنامه گذار
  3. تهیه و اجرای برنامه های نرم افزاری از قبیل مدیریت ایمنی، دستورالعملها و طراحی های شرائط عادی و بحرانی، عوامل انسانی و نظائر آنها

بيشتر بدانيد....

back to top